Çocuk ve Ergenlerde Madde Bağımlılığı Nasıl Anlaşılır?

08.11.2014 18:09:38
A+ A-

Madde bağımlılığı kişide beden ve ruh sağlığını, aile, sosyal yaşam ve okul/iş uyumunu bozacak derecede sık bir şekilde madde alma ve bu isteği durduramamadır.
 
Madde kullanımı sonucu kişinin yaşantısında önemli sorunlar oluşturur. Aile içi ilişkilerin bozulmasına ve ailelerin parçalanmasına sebep olur. Madde kullanan kişilerin okul/iş başarısı düşer ve bu kişiler madde alabilmek için aşırı para harcamaya başlar. Kişide madde kullanımına bağlı olarak otoriteye karşı gelme isteği oluşturarak toplumsal açıdan uyumsuzluklar ve yasal sorunlar görülebilir. Sağlıkla ilgili problem doğurabilir.
 
Madde bağımlılığı kısa sürede oluşur. Madde kullanan bireyde ileriki aşamalarda tölerans oluşur. Tölerans aynı etkiyi alabilmek için kullanılan maddenin dozunun arttırılmasıdır. Madde kullanılmadığı zamanlarda bedensel ve ruhsal belirtiler oluşur. Bu belirtilerde yoksunluk belirtileridir. Kişi bu belirtilerden kurtulmak için madde alma arayışı içine girer. Madde yoksunluğu, kullanılan maddenin cinsine göre farklı tablolar ortaya çıkarır. Huzursuzluk, sinirlilik, endişe yoksunlukta ortaya çıkan öznel belirtilerdir. Fiziksel belirtiler ise kullanılan maddeye göre değişmektedir.
 
Madde kullanımını her yaş, cins ve sosyoekonomik düzeyde kullanabilir olmasına rağmen bağımlılık açısından en çok ergenler risk altındadır. Risk altında bulunan gençlerin madde kullanıma etki eden faktörler şunlardır;
  1. Genetik yatkınlık,
  2. Okul başarısında düşüş,
  3. Cinsel kimlik sorunları,
  4. Kendine güvenin az olması,
  5. Gelecek ile ilgili kaygı yaşaması,
  6. Madde kullanılan arkadaş grupları içerisinde bulunmak,
  7. Cinsel ya da fiziksel tacize maruz kalma,
  8. Çocuk yaşta çalışma,
  9. Aşırı koruyucu ebeveyn,
  10. Parçalanmış aileler,
  11. Ebeveyn kaybı,
  12. Aile içi iletişimin olmaması,
  13. Aile içerisinde madde kullanan bir bireyin varlığı,

 

Bu faktörler madde kullanım nedenlerine etki etmektedirler. Uyuşturucu maddeye ulaşabilmenin kolaylığı, genç yaşta oluşan merak, arkadaş baskısı, farklı gözükmek, beğeni toplamak, eğlenmek, bir gruba ait olma isteği ile ergenler madde kullanımında en riskli bireylerdir.

Madde kullanan kişilerin çoğunda aşırı güvensizlik, benlik zayıflığı, kaygı, bunaltı, panik, depresyon ve aşırı yılgınlık durumlarının sık yaşanması görülür. Güvensizlik, güçsüzlük ve başarısızlığı kapatabilmek ve yaşamış olduğu problemlerden, sıkıntılardan uzaklaşabilmek için madde kullanımı onun için bir kurtarıcı niteliğindedir.
 
Madde kullanımı aklı işlemez hale getirir. Kişiyi normal yaşam ve davranışlarından uzaklaştırır. Kişide kusma, mide bulantısı, iç organların zarar görmesi gibi bir dizi hastalığa neden olur. Maddenin aşırı doz halinde alınması zehirlenmelere ve bu yolla gerçekleşen ölümlere sebep olmaktadır.
 
Çocuğunuzun madde kullandığına ilişkin kuşkunuz varsa dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır;
 
  1. Derslerdeki başarı oranı tamamen düşme ya da okulu bırakma isteği
  2. Sık sık arkadaş değiştiriyor ya da arkadaşlarına tamamen sırt çevirme
  3. İçine kapanma ve kimseyle konuşmama
  4. Hiçbir şeye ilgi duymama ve her şeyden uzak kalma
  5. Neşeli, sakin, bazen öfkeli, saldırganlık gibi davranışlar, ruhsal değişimler olması
  6. Kendi bakım ve temizliğine dikkat etmeme
  7. Fazla para harcama
  8. Okulunu ya da işini tamamen bırakma
  9. Gelecek kaygısı taşımama
  10. Göz bebeğinde daralma
  11. Yüzde kızarma-soğukluk
  12. Terleme ve titreme
  13. Uykusuzluk
  14. Kilo kaybı
  15. Vücudunda yara ve kaşıntı izleri, ciltte renk değişikliği, iltihaplı yara ya da enjektör izleri

 

Bu belirtilerin bazıları madde kullanan bazı kişilerde rahatça belli olurken bazı kişilerde görülemeyebilir. Yıllardır madde kullanan bazı kişiler hiç bir belirtiyi göstermeyen, sağlıklı bir bireymiş gözükebilirler. Ayrıca görünen belirtilere sahip olan birisini hemen madde kullanıyor diye suçlamamalısınız. Bu belirtiler başka bir hastalığın habercisi olabilir.

Madde kullandığını şüphelendiğiniz çocuğunuza olacak olan yaklaşımınız önemlidir. Madde kullanan genç kesinlikle yargılanmamalı ve eleştirilmemelidir. Madde kullanımının olumsuz etkileri anlatılarak ileride sebep olacak kötü sonuçları anlamasına yardımcı olunmalıdır. Kişinin kendine güveni sağlanmalı, problemlerin üstesinden gelme, bunu başarabilme umudu yaratılmalıdır. Emretmek, yönetmeye kalkmak, ders vermek ya da tehdit etmek yararsızdır. Bunun yerine maddeyi bırakması için tedavi olmasını ve bir uzmandan yardım almayı önerebilirsiniz.

Kişinin problemlerinin sorumluluğunu ona vermelisiniz. Fakat bu onu yalnız bırakmak demek değildir. Hatası, problemi ne olursa olsun yanında olduğunuzu hissettirmelisiniz. Tedavi süreçlerinde ona destek olmalısınız. Unutulmamalıdır ki bağımlılık tedavisi çok uzun süreçlerde çözüme ulaşan bir hastalıktır. Tedavi süresinin uzun olmasıyla beraber maliyetleri çok yüksektir. Tedavi ve iyileşme sonrası tedbirler alınmaz ise madde kullanımı tekrarlanabilir. Mutlu ve sağlıklı kalmanız dileğimle..
 
 
Psikolog Gökçe Nuhpaşaoğlu
İletişim : qkche_-@hotmail.com
 

YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.