Erkek odaklı oyuncaklar gelişimi daha çok destekliyor

07.09.2014 00:37:30
A+ A-

Oyuncakların eğlencenin yanı sıra çocuk gelişimine, fiziksel ve zihinsel pek çok becerisine önemli katkıları olduğunu hepimiz biliyoruz. Yoksa evlerimizdeki sepetler, kutular, dolaplar tıka basa oyuncaklar ile dolu olmazdı sanırım. Ama her oyuncağın bir işe yaradığını ve gerçekten faydalı olduğunu söylemek mümkün mü? Peki, bir oyuncağı bir çocuk için faydalı yapan şey gerçekten ne? Hangi oyuncaklar çocukların gelişimi için daha faydalı?

Indiana Üniversitesi Psikoloji  Profesörü Judith Blakemore’un  oyuncaklar ve çocuklarda cinsiyet rollerinin gelişimi üzerine yaptığı araştırmalar bu anlamda oldukça ilgi çekici.

Gelişimi en çok destekleyen oyuncaklar üzerine yaptığı bir araştırmasında Blakemore, 100 adet oyuncak seçerek bu oyuncakları çocukların cinsiyetleri ile olan bağlantısına göre; kız, erkek ve nötr olarak ayırmış. Genelde erkek odaklı oyuncaklar mücadele veya saldırganlık (güreşçiler, askerler, silahlar, vb) ile ilişkili iken, kız odaklı oyuncaklar da doğal olarak Barbie bebek ve aksesuarları, balerin kostümleri, makyaj, takı, vb olmuş.

Daha sonra oyuncaklar 6 gruba ayrılmış. 1) Son derece dişil oyuncaklar 2) orta dişil oyuncaklar 3) Nötr oyuncaklar 5) orta eril oyuncaklar 6) Son derece eril oyuncaklar. Daha sonra oyuncaklar “manipüle, eğitici, saldırgan, heyecan verici, müzikal” gibi karakteristik özelliklerine göre puanlanmış,

Genellikle son derece eril ve dişil kategorilere giren oyuncaklar kızlarda fiziksel çekicilik, anaçlık, ev işleri gibi becerilerle bağlantılı olurken; erkek oyuncakları daha çok şiddet, rekabet, heyecan hatta biraz da tehlike ile bağlantılı bulunmuş. Ancak araştırma, çocukların fiziksel, zihinsel ve sanatsal becerilerini en çok destekleyen oyuncakların nötr veya orta eril olarak kategorize edilen oyuncaklar olduğunu ortaya koymuş. Sonuç olarak cinsiyetle güçlü bağlantısı olan oyuncakların çocukların gelişimini ve öğrenmesini en az destekleyen oyuncaklar olduğunu söylemek mümkün diyor Profesör Judith Blakemore.

Yine benzer bir araştırmada, Connecticut Üniversitesi Erken Çocukluk Eğitimi Merkezi Profesörü Jeffrey Trawick-Smith de oyuncakların çocukların davranışlarını pek çok şekilde etkilediğini belirtiyor. Bazı oyuncakların çocukların zihinsel gelişimlerine, yaratıcılıklarına, akranları ile ilişkilerine oldukça olumlu etkileri olabilirken bazı oyuncakların da böyle bir görevi olmadığını belirtiyor. Oyuncakların çocukların üzerindeki etkilerini en iyi çocuklar ile en çok zaman geçiren okul öncesi eğitmenlerin gözlemleyebildiğini, bu nedenle özellikle kreş ve anaokullarına oyuncakların eğitmenler tarafından özenle seçilmesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle de okul öncesi eğitimde seçilen oyuncakların sosyal, düşünsel ve yaratıcı gelişimi destekleme özelliği olması, çocukların akranları ile ilişkilerinde dengeli bir rol oynaması gerekiyor. Jeffrey Trawick’e göre okul öncesi çocuklara mümkün olduğu kadar basit, temel oyuncaklar seçilmeli. Ahşap oyuncaklar, iç içe geçen yada farklı şekillerden oluşan bloklar, kamyonet, dozer gibi tekerlekli araçlar, yaratıcılığını ortaya koyabileceği, pek çok farklı oyun oynayabileceği ucu açık oyuncaklar... Hatta, basit klasik, nesilden nesile süregelen oyuncakların çocukların uzun yıllardır oynamaktan en çok keyif aldığı oyuncaklar olduğunu söylüyor ve mümkün olduğu kadar bu tür oyuncakları tercih edebilirsiniz diyor Trawick.

Jeffrey Trawick araştırma sırasında,  çocuklarda sosyal etkileşimi, problem çözme yeteneği ve yaratıcılığı en çok destekleyen oyuncakları sorduklarında anne- babalardan ve eğitmenlerden gelen önerilerin ağırlıkla erkek odaklı oyuncaklar olmasına oldukça şaşırmış. Oyuncak seçerken anne babaların alışılagelmiş fikirlerini bir kenara bırakmalarını, objektif olmalarını tavsiye ediyor. Hem kız, hem de erkek çocuklarının bu tür oyuncaklardan eşit şekilde faydalanmaları gerektiğini vurguluyor.

Kısacası; çocuklarımızın fiziksel, zihinsel ve sanatsal becerilerini, problem çözme ve yaratıcılık yönlerini desteklemek istiyorsak mümkün olduğu kadar her iki cinsin de oynayabileceği hatta biraz daha erkek odaklı sayılabilecek kategoride oyuncakları tercih etmeliyiz diyor uzmanlar. Diğer kategoride kalan oyuncaklara gelince, ben de onların hayal gücünü geliştirdiklerini düşünüyorum. Çünkü tüm bu araştırmalar içinde sanırım değinilmeyen tek konu hayal gücü olmuş. Etrafımızda gördüğümüz her şeyin hatta araştırmaya konu olan oyuncakların bile bir zamanlar birilerinin sadece hayal gücü olduğunu düşününce, bunu da pek hafife almamak gerek.