Aynalı - mercekli - katadioptrik teleskoplar ve özellikleri

22.02.2016 15:34:09
A+ A-

Gökyüzünü gözleyebileceğimiz en iyi araç tabiki gözlerimizdir. Evrende 100 milyardan fazla galaksi olduğu söylenir ve bunların her birinde 10 ila 100 milyar arası yıldız olduğunu düşündüğümüzde bizim gözlemleyebildiğimiz 4 sayısı biraz hayal kırıklığı yaratabilir. Evet yanlış duymadınız dünyadan çıplak gözle sadece dört galaksi görülebilir. Kuzey Yarımküre'den Samanyolu'nu ve Andromeda'yı (M31) görebilirken, Güney Yarımküreden Büyük ve Küçük Macellan Bulutları'nı görebiliriz. 

Çıplak gözle görüldüğü düşünülen yıldız sayısının ise net bir bilgisi yoktur. Toplam sayının 10,000'in altında olduğu konusunda herkes hemfikirdir. Astronomiyle ilgili amatör bilgisayar yazılımlarının çoğu aynı veritabanını kullanır. Bu veritabanının listesinde "çıplak gözle görülebilir" 9600 yıldız vardır. Ancak, kimse bu rakama gerçekten inanmaz. Diğer tahminler 8000 civarından 3000'in altına kadar iner. 

Fakat bazen gök yüzündeki cisimlerin ışıkları sönük kalır ve gözümüz bu cisimleri seçemez. Bu aşamada devreye giren gözlem araçları hepimizin bildiği gibi teleskoplardır.

Teleskoplara geçiş artık merak aşamasını çoktan geçmiş ve belki nasa için bir şeyler yapabilirim tutkusu ile araştırmaya geçmiş ufacık tefecik meraklı güzel insanların işidir. Hatta meraklı geleceğin araştırmacı kozmonotları için zamanında Kanada'lı bir internet sitesi (şuan hala aktif mi bilmiyorum) 98 Kanada Doları karşılığında bir yıldıza sizin veya istediğiniz başka bir kişinin ismini verebiliyordu. 98 yerine 175 Kanada doları verirseniz size bir de çerçeveli belge veriyorlardı. Sıradışı bir hediye almak isterseniz bu konuyu biraz araştırmanızı tavsiye ederim, oldukça şık bir hediye olacaktır.

Teleskop almaya karar verdiniz ama hangi teleskopu alacağınıza karar veremiyorsunuz o halde üç teleskop türüne göz atalım. Teleskoplar 3 e ayrılır ayrılır.

-Mercekli Teleskop

-Aynalı Teleskop

-Katadioptrik (Aynalı- Mercekli) Teleskop

Mercekli teleskoplar

"Refractor" teleskoplar ışığı kırma işlemini özenle üretilmiş mercek sistemleri ile sağlarlar. Mercek şekline göre ışığı belli uzaklıkta odaklar ve bu odak noktasına bir göz merceği koymanız teleskobunuzu doğrulttuğunuz objeyi görmenizi sağlar. Mercekli teleskoplarla hem yeryüzü hemde gökyüzü gözlemi yapabilirsiniz.

Bilmeniz gereken 3 ayrıntı;

? Mercekli teleskoplarda görüntüyü oluşturmak için mercek kullanırlar.

? Mercekli teleskoplar en az bakım gerektiren teleskoplardır.

? Birçok küçük mercekli teleskop sağlam bir kamera tripotuna bağlanabilecek kadar hafiftir. Bu da mercekli teleskopları en ideal taşınabilir teleskop yapmaktadır.

? Lensin içinden geçen ışığın hiçbir şey tarafından engellenmemesi görüntünün kontrastının daha iyi olması demektir. Genellikle gezegen ve çift yıldız gözlemi yapan amatörler, sağladıkları yüksek kontrast dolayısıyla mercekli teleskopları tercih etmektedir.

?Mercekli teleskoplar çok az bakım gerektirirler. Ayrıca mercekler teleskop üreticilerinin kolimasyon dediği ayarı sonradan gerektirmez. Mercekli teleskoplar kapalı tüpler oldukları için iç ve dış sıcaklıklarının eşitlenmesi biraz zaman alabilir. Fakat günümüzün ince alüminyum tüpler ısıyı iyi ilettiğinden bu zaman farkı azalmıştır. Fakat yinede bu bilgiyi hesaba katmanızda yarar vardır.

Aynalı Teleskoplar

Günümüzde, bütün "Newton tipi" teleskoplarda iki ayna bulunmaktadır.Bunlar tüpün en alt kısmında bir iç bükey birincil ayna ve tüpün uç kısmında düz bir ikincil aynadır. Işık, tüpün en altındaki birincil aynadan ikincil aynaya yansıtılır. İkincil aynada gelen ışığı göz merceğine yansıtır. Aynalı teleskoplarda sadece gökyüzü gözlemi yapılabilir. Aynalar nedeni ile görüntüleri ters verecektir.

Teleskop aynaları sabit ve ayarlı olmaları gerektiğinden dolayı, Newtonian teleskoplar taşıma sırasındaki darbelere karşı hassastır. Her şeyin doğru olduğundan emin olmak için gözlemciler arada teleskoplarının aynalarını ayarlarlar (kolimasyon) 

Bakımdan sonra bulanık bir görünü alınıyorsa bu kolimasyon ayarı yapılarak kolayca düzeltilebilir. (Teleskobumuzun kundağını uygun şekilde monte ettik daha sonrasında  teleskobumuzun optik ayarını yapılmasına geliyoruz. Yapılacak bu ayara kolimasyon denir. Daha sade bir anlatımla kolimasyon aynamızın optik ekseni ile göz merceğinin optik eksenlerinin çakıştırılması işlemidir. Bir sonraki yazımda ayarın detaylarını gözlemleyebilirsiniz.) 

Teleskop ilk satın alındığında gerekli olan kolimasyon ayarları yapılı olarak gelir. Daha sonra bakımını yapmak istediğinizde ayanları çıkardığınızda bu kolimasyon ayarını tekrar yapmanız gerekecektir. İlk aşamada biraz zorlanabilirsiniz fakat bir kaç denemeden sonra eliniz alışacaktır ve 10 dakika gibi kısa bir sürede tüm ayarları yapabilecek düzeye geleceksiniz.

Aynalı teleskopların artı özellikleri

- Aynalı teleskoplar ışığı renklerine ayırmazlar. Bu ışığın renklerinin ayrı ayrı odaklanmaması ve en parlak görüntülerde bile haleli renklerin oluşmaması demektir.

- Diğer teleskop türleri ile karşılaştırıldığında objektif açıklığının her cm'si en düşük fiyata imal edilir.

- Odak uzaklığı 1m 'ye kadar olanlar kolaylıkla taşınabilir.

- Ay ve gezegen gözlemleri için idealdir.

- Derin uzay cisimlerini gözlemek içinde idealdir.

-Katadioptrik (Aynalı- Mercekli) Teleskop

Bu tür teleskoplarda adlarından da anlaşılacağı gibi hem ayna hem de mercek kullanılır. Dolayısıyla hem aynalı hemde mercekli teleskopların artılarını tek teleskopta toplamış olan harika bir gözlem aracıdır. 

Avantajları

Tüm teleskop türleri arasında en iyi olanıdır. Diğer teleskop türlerinin dezavantajlarını ortadan kaldırırken, avantajlarını birleştirir.
Derin uzay gözlemi ve astro fotoğrafçılığa uygundur.
Ay, gezegen ve çift yıldız gözlemi için idealdirler.
Geniş açılı keskin görüntüle sunarlar.
Yeryüzü gözlemi ve fotoğrafçılığı içinde uygundurlar.
Kapalı tüp dizaynından dolayı, hava akımlarına ve diğer dış etkilere kapalıdırlar.
Kompakt ve taşınabilirler.
Teleskop türleri içerisinde odaklama yeteneği en fazla olan türdür.
Kullanılmaları kolaydır.
Dayanıklıdırlar ve fazla bakım gerektirmezler.
Aynı açıklığa sahip mercekli teleskoplara göre fiyatları daha ucuzdur.
Aksesuarları çoktur.

Dezavantajları

Aynı açıklığa sahip olan aynalı teleskoplara göre pahalıdırlar. İkinci aynaları nedeniyle, mercekli teleskoplara göre daha fazla ışık kaybına neden olurlar.

Son olarak gelişen teknoloji, artan kentleşme, sokakların aydınlatılması, sonuç olarak oluşan ışık kirliliği amatör gözlemcilerin işini zorlaştırıyor. Bu sebeple gözümüze ışık toplamada yardımcı olacak aygıtları kullanmamız gerekiyor. Teleskop seçimi ve gözlem yaptığınız alan bu yüzden çok önemlidir. 

 

 



YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.