İsmail Ebul-iz cizire

21.09.2015 02:24:00
A+ A-


Cizreli büyük mucit, bilgisayarların ve kumputürün temellerini atan alim, fen ve teknik adamı, robot, saatlar, su makinaları,   şifreli kilitler, şifreli kasalar,   termos, otomatik çocuk oyuncakları gibi 60 makine mucidi ve dünyanın ilk sibernitik bilginidir.

Ebul-İz, Cizre Tor (Dağkapı) Mahallesinde 1153 yılında doğdu. Botan aşiretindendir. Adı İsmail olup babasının adı Rezzaz'dır. Lakabı ise, şeref, onur babası anlamında Ebul-İz'dir. Cizre'li olduğu için kendisine  El- Cezeri olarak adlandırılır. Dünyada eşsiz bir mucit olduğundan, kendisine "Zamanın güzeli" anlamında "Bediuzzaman" denilmiştir.   Ayrıca çalışanların ve işçilerin reisi olarak ün salmıştır. Arapça, kürtçe, Farsça, Osmanlıca ve Latince biliyordu.

Kitaplarda tanındığı adı İSMAİL EBUL-İZ BİN RAZZAZ EL-CEZERİ olarak adı geçer. Batı dünyası onu Cazari (Gazari) olarak tanır. Meşhur olduğu en büyük ve değerli eseri, şüphesiz bütün icad ve tekniği topladığı kitabıdır. Kitabının adı: "EL CAMİU BEYN EL İLİM VEL AMEL-EN NAFİ' FİS SANAAT İL HİYEL" adlı arapça olarak yazmış olduğu eseridir. Kitabın Türkçe anlamı da şöyledir: "İlim ve tekniğin birleşmesiyle, hayal san'atının toplamı" diyebiliriz.  
Sibernitik, bilindiği üzere; insanlarda ve makinalarda, karşılıklı haberleşme, kontrol, denge kurma ve yöneltme bilimidir. Ebuliz, Sibernitikteki Denge Durumu ya da, Elektronikteki Ayarlama Sistemleri'ne el atmış ve başarı ile uygulamıştır. Çok çeşitli makinalar yapmış ve her bir makinesinde ayrı bir Denge durumunu kurmuştur. Bazı şekillerinde Hidro-mekanik tesirler ele alınmasına rağmen, bir diğer şekilde Hidro-mekanik güçten yararlanarak, şamandıra ve palangalan arasında "Karşılıklı etkide bulunma" gibi ilginç düzenler, otomatik sistemler kurmuştur.   Sonuç olarak Ebuliz İsmail bin Rezzaz Otomatik Kontrol Biliminin en zirvesinde dünyanın kabul ettiği alim, deha ve erişilmez bir mucittir.

 Akıllara durgunluk veren ve insanları hayretle bırakan bir serdir. Kitaptaki yazı, şekil ve resimler kendisi tarafından yapılmıştır. Cizre'de Ebul Kasım Mahmıd Sencerşah (1162-1170) döneminde Cizre Ulucami kapısı ile kapı tokmakları olan ejderleri yapmıştır. Sencerşah'ın ölümünden sonra yerine geçen  Seyfeddin Gazi b. Kutbeddin Zengi'nin işi gücü savaş olan birisiydi. Ebul-İz'den aşırı vergi almakta idi. Bu yüzden Seyfettin Gazi b. Kutbeddin Mevdud b. Zengi döneminde (sal. 1170-1181) 1174 yılında İsmail Ebul-İz El-Cezeri Diyarbakır'a gidip bu sefer Artukluların sarayına geçti.   
İsmail Ebul'iz (R. A. ) Artuk sultanı Kara Aslanı'n  (Saltanatı: H. 540-570 ve Miladi  1144-1174 ) torunu ve Diyarbakır Hükümdarı Ebul feth Nasıruddin Mahmud (Saltanatı: H. 597-619 ve M. 1200-1222) için bu eseri yazdığını bildirmekterdir. Esas eserini 1205 yılında yazmıştır.

Bu eserin kopyasını Hasankeyf'li (Eskif'li) bir imam  1206 yılında yazmıştır. Hasankeyf Artuklu Sultanı, Diyarbakır Artuklu Sultanına yazılmış olan bu eseri bu imama yazdırmıştır. Bu yüzden Hasankef'liler onu kendilerine mal etme insafsızlığına ve yanılgısına girerler. Ebul-İz'in veya  Cezeri'nin Hasankeyfle yakından uzaktan  hiç bir ilgisi yoktur. Hasankeyfli olsaydı, ona Eskifi veya Hasankeyfi derlerdi.    
Aynı zamanda Ebul-İz'in Diyarbakır'la da hiçbir ilgisi yoktur. O dönemde Zengi yönetiminde olan Cizre'den vergiler  ve savaşlar için Diyarbakır'a 1174  yılında göç etmiştir. Artuk sultanı Kara Aslan ve  torunu ve  Ebul feth Nasıruddin Mahmud (Sal: 1200-1222) 25 yıl hizmet yaptıktan sonra, Cizre'ye dönmüş ve  Cizre'de ölmüştür.   Ebul-İz  ve kardeşi Cizre mezarlığına gömülmeyerek, Nuh Peygamber (as) Camii avlusuna gömülerek üzerlerine kubbe yapmışlardır. El-Cezer'nin Diyarbakır'la hiçbir ilgisi yoktur. Diyarbakır'lı olsaydı "El-Amedi" veya  "Diyarbekri" denilirdi. Diyarbakır Ulu Camiindeki  taş satı da Ebul-İz yapmıştı



YAZARIN DİĞER YAZILARI

YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.