Üniversite isimleri ülkenin bilim dünyası hakkında fikir verir mi?

23.09.2015 10:35:01
A+ A-

Prof.Dr. Alp Usubütün

Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi

Bir süredir Türkiye'deki üniversite isimlerinde neden bir çok siyasetçi yer alıyor diye düşünüyorum. Hatta hiç bilimadamı ismi yok mu derken aklıma Mimar Sinan Üniversitesi geliyor, var diyorum rahatlıyorum. Sonra web'de bir arama yapıyorum ve Türkiye'deki üniversitelerin isimlerine bakıyorum. Yanılmamışım çok sayıda siyasetçi ve devlet adamı ismi var. Siyasetçiler yanında işadamları isimlerini taşıyan üniversitelerde bulunuyor. Merak ediyorum acaba toplam 114 devlet üniversitesi ve 76 vakıf/özel üniversite içinde kaç devlet adamı / siyasetçi ismi var, bu durum dünyada nasıl? 

Kabaca sayıları karşılaştırmak istiyorum. Devlet üniversiteleri içerisinde devlet adamları yanı sıra çok sayıda çağdaş siyasetçinin ismi yer alıyor. Hepsini tek tek sayıyorum, Abdullah Gül, Adnan Menderes, Alaaddin Keykubat, Celal Bayar, Osmangazi, İnönü, Karamanoğlu Mehmetbey, Necmettin Erbakan, Mustafa Kemal, Alparslan, Recep Tayyip Erdoğan, Süleyman Demirel, Yıldırım Beyazıt ve Bülent Ecevit. Tam olarak 14 tane bir kısmı çağdaş devlet yöneticisi. Yine Kurtuluş Savaşı sırasında bir halk kahramanı olarak anılan "Sütçü İmam" da bir üniversiteye isim olarak verilmiş. 

Devlet Üniversiteleri içerisinde de, katkıları ile destek olan bazı iş adamlarının isimleri üniversitelere verilmiş; İbrahim Çeçen, İzzet Baysal ve Sıtkı Koçman. Bunların dışında Şeyh Edebali ve Hacı Bektaş Veli gibi üniversitelere ismi verilen İslam ilahiyatçıları da var.  Az sayıda da olsalar Kâtip Çelebi, Namık Kemal, Korkut Ata, Mehmet Akif Ersoy, Mimar Sinan gibi edebiyatçı / bilim adamlarının isimlerini de görüyoruz. Düşündüğümden çok sayıda bilim ve edebiyat dünyasına ait isim varmış diyorum ama yine de siyaset dünyasındaki isimler ve devlet adamları 3 kat daha fazla, ayrıca bilim / edebiyat dünyasına ait hiç çağdaş isim yok.

Vakıf /özel üniversitelerde durum nasıl acaba? Doğal olarak çok sayıda vakıf ya da işadamının isimine rastlıyoruz ama orada da çarpıcı şekilde çok sayıda devlet adamının isimini görmek mümkün. Bunlar Orhan Gazi Üniversitesi, Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi, Melikşah Üniversitesi, Murat Hüdavendigar Üniversitesi, Selahattin Eyyubi Üniversitesi, Süleyman Şah Üniversitesi ve Turgut Özal Üniversitesi. "Kanuni Üniversitesi" acaba "yasal" anlamını mı taşıyor yoksa "Kanuni Sultan Süleyman" dan mı geliyor işin detayını araştırmadım ama listeye eklenebilir diye düşünüyorum. Özel veya Vakıf Üniversitelerinde durum çok daha ilginç, zira tek çağdaş siyasetçi ismi Turgut Özal, Özal dışındaki tüm isimler Selçuklu veya Osmanlı tarihinden devlet adamları. Burada da kural bozulmamış az sayıda da olsa bilim adamları var. "İbn-u Haldun Üniversitesi", "Piri Reis Üniversitesi" bilim dünyası ile ilgili tarihi isimler. "Sabahattin Zaim" bir bilimadamı olarak üniversiteye adı verilmekle birlikte, kendisinin de mütevelli heyetinde olduğu bir vakıf tarafından kurulduğu görülmektedir.

Türkiye'de durum böyleyken acaba Dünya'da nasıl bir isimlendirme yapılmış diye merak ediyorum. Thomson Reuters'in yaptığı "The Times Higher Education World University Rankings 2014-2015" en iyi üniversiteler sıralamasında 400 üniversitenin adına bakıyorum. Büyük kısmı bulunduğu bölgenin ya da şehrin ismini taşıyor. Gözümden kaçan bir kaç isim olabilir ama ilk 400 üniversite içerisinde iş adamlarının ismini taşıyan 8 üniversite görüyorum; "Johns Hopkins University", "Federico Santa María Technical University", "Vanderbilt University", "McMaster University" ,"Purdue University", "Royal Holloway, University of London", "Sabancı University" ve "Koç University".

Bilimadamı ismini taşıyan 11 üniversite var. Bunlar "Erasmus University Rotterdam", "Charles Darwin University", "Simon Fraser University", "Goethe University Frankfurt", "Lomonosov Moscow State University", "Joseph Fourier University", "Pierre and Marie Curie University", "Paris Diderot University ? Paris 7", "Claude Bernard University Lyon 1", "Murdoch University", "University of Bari Aldo Moro"dur. Bunlara ayrıca bir hukuk adamı isimi taşıyan "Brandeis University" ve mühendis ismi taşıyan "Brunel University London"da eklenebilir.

Din adamı ismi taşıyan iki üniversite var; "Harvard University" ve "Radboud University Nijmegen". İşin ilginç yanı bu listede bir devlet adamının veya askerin ismini taşıyan az sayıda üniversite görmem. Dünyanın en iyi 400 üniversitesi içerisinde devlet adamı veya asker ismi taşıyan görebildiğim kadarıyla sadece 6 üniversite var; "George Washington University", "Queen Mary University of London", "Sun Yat-sen University", "National Cheng Kung University" ve "George Mason University" ve "Rutgers, the State University of New Jersey". En iyi 400 üniversite içerisinde Türkiye'ye ait üniversiteler de var ama hiç birisi bir devlet adamı veya siyasetçi ismi taşımıyor. 

Dünya'nın sayılı üniversitelerinin çoğu şehir veya bölge ismi taşırken, Türkiye'nin aksine çok sınırlı sayıda devlet adamı / siyasetçi ismine rastlanıyor. Türkiye'de ise bilimadamları neredeyse bir kaç tarihi isim dışında unutulmuş gibi. Hele çağdaş bilimadamları hiç görülmüyor. Bu arada olur da gelecekte bilimadamlarımızı da hatırlayacak olursak diye bir kaç isim yazayım dedim, Cahit Arf (Matematik), Hulusi Behçet (Doktor), Feza Gürsey (Fizik), Erdal İnönü (Fizik), Mustafa İnan (İnşaat mühendisliği), Gazi Yaşargil (Beyin cerrahı), Halil İnalcık (Tarih), Kerim Erim (Matematik), Mazhar Osman (Psikiyatri), bir de Nobel edebiyat ödüllü edebiyatçımız var ama onun zaten kullanmazsınız. Bu isimleri yazdım, arada mutlaka unuttuklarım olacaktır ama sanırım iyi bir üniversite olmanın sırrı isim koymakla ilgili değil zaten.

Üniversite isimleri bir ülkenin bilim dünyası hakkında bilgi verir mi? Ne dersiniz? Bu konuda yorum yapmak için devlet adamları bilimadamlarına icazet verirler mi acaba? 



YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.