Yakala göktaşını kenarından, kaçmasın!

27.01.2015 16:04:20
A+ A-

Dün gece (26 Ocak gecesi) Dünya'nın yamacından bir göktaşı geçti, bilmem fark ettiniz mi? 2004BL86 isimli göktaşı, Dünya'nın 1,2 milyon km uzağından- ki bu uzaklık, Dünya ile Ay arasındaki mesafenin üç katına tekabül ediyormuş- sessizce geçip gitti. Bakmayın usulca geçip gitti dediğime, büyük heyecan yarattı ve Twitter'dan takip edebildiğim kadarıyla ciddi miktarda seyirci topladı kendisine.

 

2004BL86'ın geçişi niye bu kadar önemliydi ve niye bu kadar heyecan yarattı peki? Birincisi, kendisinin yaklaşık 500 m çapında (neredeyse ortalama bir dağ boyutlarında) olması ve oldukça yakından geçmesi itibariyle, gözlemlenebilmesi çok kolaydı. İkincisi, astronomi bilimi açısından 'seslensen duyulur' bir mesafeden geçti. Bir daha bu kadar yakınımızdan geçmesi yaklaşık 200 yıl sonra mümkün olacak. Ayrıca 2027 yılına kadar, Dünya'nın bu kadar yakınından bu büyüklükte başka bir göktaşının geçmesi de beklenmiyor. Bilimsel açıdan "potansiyal tehlikeye sahip (Potentially Hazardous Asteroid)" olarak değerlendirilen misafirimiz, 'güvenli sürüş mesafesini' aşmadan, Dünyamıza zarar vermeden zarifçe süzülüp gitti. Ama kabul edelim, günümüzü ve gecemizi de şenlendirdi.

 

Göktaşı ve kuyruklu yıldız denildiğinde çoğu kişinin ilk aklına gelen Derin Darbe (Deep Impact) filmi oluyordur diye tahmin ediyorum (ve umuyorum ki, bunu söyleyerek büyük bir klişeye imza atmıyorum!). Hani Morgan Freeman'ın, yanakları sıkılası, çilingir sofrasında oturulup dertleşilesi bir ABD Başkanı'nı canlandırdığı film. Filmi bilimsel detaylara dikkat ederek yeniden izlesek, mutlaka eksiklikler buluruz. Ama ben o filmi ilk izlediğimde çocuktum ve beni çok etkilemişti (özellikle 50 yaşın üzerindekilerin- doğru hatırlıyorumdur umarım- sığınaklara alınmayacak olmasına çok içerlemiştim, bunu da buradan söyleyeyim!). İnsanoğlu olarak astronomi ve doğa olayları karşısındaki çaresizliğimizi göstermişti o film bana. Uzman gözüyle bakanlar garipseyebilir ve benzer içerikli daha kıymetli filmlerden söz edebilirler. Ancak dediğim gibi, bu filmi ilk izleyişimde daha çocuktum ve çocukken akla kazınan şeyler önemini ve değerini kolay kolay kaybetmez.

 

İşte dün bunlar aklıma geldiğinde, şunu düşündüm. Hani 2004BL86'nın gerçekten Dünya'ya çarpma ihtimali olsaydı iyi (!) olmaz mıydı diye. O korkuyla insanlık olarak bir kendimize gelir miydik, pabucun pahalı olduğunu anlayıp insana benzemeye karar verir miydik acaba? Hayır, göktaşı yani şakası yok sonuçta. Veya mesela 2004BL86 geçerken; dünyada sorun, dert ve tehlike yaratan koordinatlara şöyle bir "ce deyip" geçseydi güzel olmaz mıydı? İnsanlara hiçbir şey olmaması şartıyla tabii! Sadece ihtar niteliğinde, hani "Sevgili insanoğlu kendine geldin geldin. Yok eğer gelmedin, bir sonraki göktaşı sizi Deep Impact filmindekinden beter eder, söylemedi deme. Dinozorların kökünü kurutmuşuz, siz insanoğlunun gözünün yaşına hiç bakmayız!" minvalinde bir ihtar mesela. Etkili olur muydu, yoksa işler daha mı sarpa sarardı bak bilemedim şimdi.

 

Neyse, işin şakasını bir taraf bırakırsak, bu göktaşının geçişini internet kanalıyla bile olsa izlemek gerçekten çok keyifliydi. İlk önce Virtualtelescope.eu/webtv üzerinden izlemeyi denedim. Ancak uzun süre, "hava bulutlu olduğundan bağlantı ertelenmiştir" yazısıyla bakışmak zorunda kaldım ve başka linkler aradım. Çoğu link açılmadı. Ya yoğunluktan ya da benim bilgisayarın (veya internet sağlayıcısının) inadı tuttu, bilemedim. Sonunda göktaşını kenarından da olsa yakalayabildim. British Astronomical Association'ın sitesini keşfettim ve onların yayınını izleyebildim (Web sitesi: http://britastro.org/liveobs/2004bl86.php). Neredeyse iki saate yakın (işin ilginci hiç de sıkılıp bunalmadan) izledim. Bu sabah 8 gibi, sevgili göktaşımız görüntülenebilir alandan çıkmış. Artık görüntü yok. Ancak göktaşının geçişi boyunca saatlere bağlı ilerleyişinin özetini yine aynı sitede bulabilirsiniz.

 

İzlediğim süre boyunca, Twitter'da #2004BL86 etiketiyle yüzlerce tweet gördüm. Hatta, birisi evinden teleskobuyla görüntülemeye çalıştığını söyleyerek fotoğraf paylaşmıştı. Ne güzel. Bize bakacak olursak, bu göktaşı bizim ülkemizden pek fazla ilgi görmemiş gibi geldi bana. Hiç de şaşırmadım. Malum, biz böyle bilimsel gelişmeleri pek sevmeyiz, pek de ilgilenmeyiz. Kuyruklu yıldıza nodül indirilmiş olsun, göktaşı geçecek olsun, uzay istasyonundan canlı yayın yapılacak olsun, bunlar bize "boş iş" gelir! Garibim bir göktaşının bizim ilgimizi çekebilmesi için Dünya'nın tam ortasına %99,99'luk bir kesinlikle çarpacak olması lâzım, ancak öyle zahmet edip dönüp de bakarız! Hiç kimse kusura bakmasın!

 

Kimimizi heyecanlandırdı, kimimiz umursamadı bile; 2004BL86 sakince geldi, aynı sakinlikte de gitti. Hani bir tanıdığın uzun bir yolculuğa çıkar da, varınca arar konuşursun, rahat gittin mi, yerleşebildin mi diye sorarsın ya; işte benim bu göktaşıyla ilgili hissim aynen bu şu an için! Ciddi ciddi, ne yapıyor ne ediyor şimdi nerelerde diye merak ediyorum! Bir de, teleskop fiyatlarını falan merak etmeye başladım. Hani kenarda bir tane kurulu bulunsa; arada göktaşı geçer, kuyruklu yıldız kayar, Ay tutulmasıydı, Güneş tutulmasıydı derken ihtiyaç olur neticede! Çok mu abarttım acaba? Sanmıyorum.

http://www.skyandtelescope.com/press-releases/asteroid-2004-bl86/

Resim:https://theextinctionprotocol.wordpress.com/2013/03/20/if-large-asteroid-is-heading-to-earth-pray-is-all-we-do-says-nasa/