Xeriscape nedir?

07.07.2015 15:52:10
A+ A-

Küresel boyutta iklim değişikliklerinin yaşandığı, sıcaklıklar artarken yağışların dengesizleştiği dünyada su kaynaklarında azalma olduğu ve susuzluğa adım adım yaklaştığımız meselesi ekolojik anlamda alacağımız önlemlere davet çıkarıyor. Azalan su kaynaklarının temelinde ise gereksiz tüketim var. Peki nasıl oluyor da suyu gereğinden fazla kullanıyor, kaynaklara zarar veriyoruz. Durumu biraz kurcalarsak  eğer pek yabancısı olmadığımız bir alana çıkıyor yolumuz; bilinçsiz tarım, bilinçsiz sulama.
 
Kent içersinde var olan açık alanların bitkiler ile kaplanması veya kombine edilmesiyle oluşturulan alanlara yeşil alan diyoruz. Günümüzde kentleşme ile birlikte artan betonlaşmadan kurtulmanın, yaratılan rekreasyon alanlarıyla günün stresini atmak, kent karanlığından sıyrılma ve soyutlanma yeridir yeşil alanlar.
 
Yerel yönetimlerde artan çalışmalar ile yeşil alan miktarı arttırılmaya, gerekli miktara ulaşılmaya çalışılıyor. Yeşil alanların artışı, canlı ekosistemi ve insan konforu için büyük öneme sahiptir. Yeşil alan miktarındaki artış, akıllara daha önce pek de bahsi edilmemiş bir soruyu getiriyor; artan yeşil alanlarda kullanılan su miktarını.
 
Yeşil alan deyince akla ilk gelenlerden olan çim için bir hesapta bulunacak olursak; çimin günlük su ihtiyacı, kayıp miktar da dahil edildiğinde 6 litre/m2 'dir. Türkiye'de ortalama bir mahalle parkı boyutunun 1000 m2 olduğunun var sayıp parktaki çim alan miktarını 1000 m2 olarak hesaplarsak; günlük olarak (6x1000) 6000 litre su gideri bulunuyor. Bir bireyin mutfak, tuvalet, banyo ihtiyaçları dahilinde yaklaşık olarak 2 ayda tükettiği kadar suyun parklarda bir günde tüketiliyor olması  azımsanmayacak kadar fazla bir miktar. Harcanan bu miktar, yeşilin bize kazandırdıklarından olsa gerek hiç konuşulmuyor. Oysa neredeyse sıfıra yakın bir su tüketimiyle renkli ve muazzam bahçeler oluşturmak "Xeriscape" ile mümkün.

Xeriscape, Yunanca "xeros" ve İngilizce peyzaj anlamına gelen "landscape" kelimelerinin birleşimiyle elde edilmiş ve Türkçe adı "kurakçıl peyzaj düzenlemesi" olan bitkilendirme tasarımı akımıdır.20.Yy. da sanayileşmenin artışıyla boy gösteren su krizine bir önlem niteliğinde olan xeriscape,  1987 yılında Colorado'da suyun akılcı kullanımı fikriyle başlar. Sulama ve bitkilendirme xeriscape'in başlıca ilkeleridir.
 
Günümüzde var olan neredeyse bütün park ve bahçelerde kullanılan süs bitkileri, renk ve forum özellikleri gözetilerek kullanılmış bitkilerdir. Gelin biz bu bitkileri suyu az kullanacak alternatif bitkiler ile değiştirelim. Mesela yeşilin en güzel tonunu var eden çim yerine Juniperus horizontalis, Aptenia cardifolia, Carpobrotus sp.,Delosperma sp. Gibi çok az su ve bakım isteyen yer örtücüler kullanılabilir.
  
Ayrıca Türkiye, coğrafi konumu nedeniyle içinde bulunduğu iklim kuşağı sayesinde 9000'in üzerinde bitki çeşitliliğine sahip bir ülkedir.Süs bitkileri seçiminde,  bölgeye adapte olmuş, canlılığını sürdürebilen bitkilerin kullanımı yerine endemik tür seçimi su kullanımına büyük tasarruf sağlar. Endemik bitkiler, bitkilendirme yapılacak coğrafyada zaten yüzyıllardır yaşıyor olduğundan neredeyse hiç su kullanılmadan yaşamsal fonksiyonlarını gerçekleştirebilir ve neredeyse hiç bakım istemez.Yani sadece doğru bitki kullanımı ile %50'nin üzerinde bir su tasarrufu sağlanmış oluyor, bitki seçiminin ardından yapılacak sulama tekniği de önemli bir diğer konu.
 
Sulama endüstrisi yıllardır en az kayıp ile en iyi verimi amaçlayan sulama sistemleri üretiyor. Modern sulama sitemiyle, geleneksel yöntemlere göre büyük bir tasarruf elde edilebilir. Ayrıca su kaynağı konusunda yağmur ve kar sularından faydalanılabilir. Yıl boyu doğa olayları sonucu oluşan sular, arazide oluşturulacak yapay veya doğal eğim ile ızgaralara taşınıp kurak sezonlarda kullanılmak üzere değerlendirilebilir. Suyun yıl boyu oluşturacağı bu dönüşüm ile bahçenin kendi çarkını döndürmesi imkânlı oluyor.
  
Son olarak xeriscape'in temellerini oluşturan iki madde olan bitkilendirme ve sulama ilkeleri tek başına yeterli değildir; gübreleme, toprak hazırlığı, toprak analizi, malçlama, budama ve bakım da xeriscape'i destekleyecek önemli işlemlerdir.

  



YAZARIN DİĞER YAZILARI

YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.