Efe Hazretleri'nden iki şiir

Efe Hazretleri'nden iki şiir DİN
5,0
19.11.2014 01:22:19
A+ A-

Efe Hazretleri diye bilinen ve anılan Hâce Muhammed Lutfî'nin (d.1868-v.1956) Hülâsatü'l- Hakâyık ve Mektûbât-ı Hâce Muhammed Lutfî adlı eserinden (Efe Hazretleri Vakfı  Yayını) iki şiir . (Şİirlerde geçen bilinmeyebilecek kelimelerin günümüz Türkçesindeki karşılıkları veya anlamları daha altta verilmiştir.)

"İslâm'da şeref emn ü emân kalmadı gitdi / İyilik umulur devr-i zemân kalmadı gitdi

Câhil ü cefâkâr eline verdik umûru / Erbâb-ı kemâl kesdi gümân kalmadı gitdi

Ref' oldu ilim rûy-i zemin doldu zulümât / Herkesde kemâl ile îmân kalmadı gitdi

Îman ile İslâm umulur zât-ı kerem-şân / Mülk-i ademe oldu revân kalmadı gitdi

Envâ-ı rezâletde olan etdi teşehhür / Ashâb-ı nâmûs pîr ü civân kalmadı gitdi

N'oldu n'oliser ehline meydânda hüveydâ / LUTFİYÂ bugün Hakkı soran kalmadı gitdi" (s.477)

 

"Gözlerim göreyim cânân ilini / Hayıf ki dağları duman bürüdü
Koparmağa yâr bağının gülünü / Daldan gül koparan kollar çürüdü

Çâr-taraf rakîbler gözler yolumu / bend etmişler ayağımı elimi
Devr-i felek bugün kesmiş dilimi / Hayat bahşeyleyen sular kurudu

Bir emengâh arar idim cânıma / bir mihribân gözler idim yanıma 
Tîğ-ı ağyâr susamışdır kanıma / Yüreğimde olan yağlar eridi /

Sarf olsa cihâna derd-i derûnum / Kâfları dağıdır âh-ı füzûnum
Pârelendi bu seyf ile berûnum / Gam leşkeri bölük bölük yürüdü

Sahrâ-yı cünûnun Mecnûn'larını / Cemâl-i Leylâ'n meftûnlarını
Âşüfte üftâde mahzûnlarını / Dilşâd eden LUTFÎ pîrler var idi" (s.479)

 

/ emn ü emân: Korkusuzluk ve emniyet / devr-i zemân: İçinde yaşanılan zaman dilimi. Zamanın dönüp dolaşmasıyla meydâna gelen hâdiseler / Câhil ü cefâkâr: Eziyet eden câhil / umûr: İşler / Erbâb-ı kemâl: Kâmil insanlar / gümân: sanma, işkil, zan / Ref': kaldırma, kaldırılma / rûy-i zemin: yeryüzü / zulümât: Karanlık. Tasavvufta: Allah'ın nurundan mahrum olma durumu. / Kemâl: olgunluk, yetkinlik / zât-ı  kerem-şân: Kerem(cömertlik) sahibi kimse / Mülk-i adem: Yokluk ülkesi / revân: yürüyen, akan, su gibi akıp giden / Envâ-ı rezâlet: Rezâletin her türlüsü / teşehhür: Şöhret sahibi olma. / Ashâb-ı nâmus: namus sahipleri / pîr ü civân: yaşlı, kâmil ve genç, delikanlı / n'oliser: Ne olmakta / meydân: bir şeyin, bir husûsun ortaya döküldüğü, cereyan ettiği yer. / hüveydâ: açık, apaçık, belli, besbelli./

/ Cânân: Yâr, mâşuk, sevgili. Tasavvufta: Mevlâ, Rab, Allah. Resûlullah Efendimiz ve ehlli kâmil mürşidler için de kullanılır. / Hayıf (Hayf, Hayfâ): Vah vah!, Yazık!, Âh! / Çâr-taraf: dört taraf / Rakîb: 1. Dâimâ görüp kontrol eden, gözeten. Esmâ-i Hüsnâ'dandır. 2. Aynı şeyi isteyen, aynı şeyi elde etmek için birbiriyle yarışan kişiler. Tasavvufta: Sûfînin rakîbi dünya ve şeytandır. Ağyar. Aynı sevgiliye gönül veren iki âşık da birbirinin rakîbidir. / Bend: Bağ, bağlama, bağlanma. Bend etmek: Bağlamak. / Devr-i felek: Kader, baht. / Emengâh: sığınılacak yer. / mihribân: Şefkatli, merhametli, güler yüzlü, muhabbetli, yumuşak huylu. / Tîğ-ı ağyâr: Ağyârın kılıcı (Ağyâr: yabancılar, eller, yâr olmayanlar.) Tasavvufta: Mâsivâ (: Allah'dan gayri olan şeyler) / derd-i derûn: Gönül derdi / Kâf: Masallarda zümrüd-i ankâ kuşunun yaşadığı rivayet olunan dağ. Dünyanın etrafını çepe çevre kuşattığına ve aşılmasının imkânsızlığına inanılır. Yüksekliğin, uzaklığın, ihtişamın ve kanaatin sembolü olarak şiirlerde kullanılır. / âh-ı füzûn: Pek çok âh / Pârelenmek: parçalanmak / seyf: kılıç . Mecâzen: Sevgili ile âşık arasında önemli bir unsur. Kaş bazen ok atan yaya, bazen de eğri kılıca benzetilir. / berûn (Birûn): Dışarı, dış. / Leşker: asker (gam leşkeri: gam ordusu) / Sahrâ-yı cünûn: cinnet (delilik) sahrâsı, Aşkın gâlip geldiği yer. / Cemâl: güzellik. Yüz güzelliği. Allah'ın lütuf ve rahmet sebebi olan vasıfları. Cemâl-i Leylâ: Leylâ'nın güzelliği (Leylâ: Leylâ ile Mecnûn mesnevisinin kadın kahramanı. / Âşüfte: Delicesine seven / Üftâde: Düşmüş, düşkün, bîçare âşık. / Mahzûn: Tasalı, kaygılı, üzüntülü. İstediğine kavuşamamaktan dolayı üzgün. / Dilşâd: gönlü hoş, sevinmiş. /
(Yararlanılan kaynak: a.g.e., Lügatçe bölümü)

 

YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.