Hâce Yûsuf Hemedânî Hz. hakkında...

 Hâce Yûsuf Hemedânî Hz. hakkında... DİN
4,4
14.11.2014 16:34:07
A+ A-

Hicrî 440 (Milâdî 1048) yılında (11. asrın ortalarında) Hemedân yakınında Bozencird'de doğmuş, Hicrî 535'de (milâdî 1140'da (12. asrın ortalarında) Bamyin'de doksanbeş yaşında vefat etmiştir. Kabirleri Merv'dedir. 

Yeseviyye, Nakşibendiyye, Hâcegân ve -Hâce Yesevî, Lôkman Perende yoluyla da- Bektâşiyye silsilelerinin "ser halkası"dırlar. (ser: baş.) Bu yüzden Türk tasaavvufunda müstesnâ yeri vardır. (Kaynak: İslâm Tasavvufunda Menakıbı Evliya- Hâcegân Hânedânı, Hasan-Lûtfi Şuşud, İstanbul, 1958.)

Künyesi 'Ebû Yakub'. İmâm, âlim ve ârif. İlk önce (onsekiz yaşında) Bağdat'a varıp Şeyh Ebu İshâk Şirazî'nin meclisine devam etti. Yüksek başarı gösterdi, değeri bilindi. Bağdat'ta, Semerkand'da, İsfahan'da mütehassıs ulemâdan hadis dinledi. Sonra da ibâdet, riyâzât ve mücahede yolunu tuttu. (riyâzât: bir tasavvuf terimi. Kısaca, insanın nefsini terbiye etmesi.) (a.g.e., s.7)

Hicrî 602 ( M. 1205) yılında Şeyh Evhadüddin Kirmâni'nin Muhyiddin İbn Arabî hazretlerine söylediğine göre, Hace Hemedânî 60 yıldan fazla irşâd makamında kalmıştır. Bu süre içinde Irak, Horasan ve Mâverâünnehir'de irşâd ile meşgul olmuş, uzun zaman Buhara'da bulunmuştur. (a.g.e., s.8)

Rivâyete göre H.515 (M.1121) yılında Bağdat'ta Nizâmiye Medresesi'nde büyük ve seçkin bir cemaat huzurunda verdiği vaaz esnâsında İbnüssaka adındaki tanınan fakih kalkıp bir mesele sormuş. Hâce Yûsuf Hz.: "Otur ki senden küfür kokusu gelmektedir, şayet ki senin ölümün İslâm dini üzere olmaya." demiş. Bu sonradan tahakkuk etmiş. İbnüssaka Bağdat'a gelen bir Bizans elçisiyle İstanbul'a giderek orada -hükümdârın kızını alabilmek için- Hristiyan olmuş ve öylece ölmüş.
Selmân-ı Fârisî'nin asâsı ile sarığı kendisinde imiş. İslâmiyetin esas akidelerini tevilsiz kabul edermiş. Din, mezhep farkı gözetmeden herkesi severmiş. Mecûsîlerin ve sâir din mensuplarının evlerine gider, İslâmın hakikat ve ululuklarını anlatırmış.
Fakirleri zenginlerden ziyade sayarmış. Hayâtı fakirâne imiş. Dergâhına gelen adak ve hediyelerden nefsi için bir şey almazmış. Devrin ekâbirinden büyük hürmet görürmüş. (a.g.e., s.9)

Hâce Yûsuf'un ikinci halifesi olan Hâce Hasan Endâkî; şeyhi sağken, onun hizmetlerine erişip , kendilerinden nisbet ve tarikat aldıklarında yöneliminin olgunlaşması ve meşguliyetlerinin devamı ile az zamanda kendisinde öyle bir nitelik belirgin hale geldi ki, çokluk, zorunlu ihtiyaçların tedârikinden gâfil ve çoluk çocuğunun mâişetini sağlamak konusunda ihmalkâr görünür durumda idi. Bir gün Hâce Yusuf hazretleri onlara nasihat edip dedi ki: "-siz yoksulluk durumunda ve çoluk çocuk sahibisiniz. Zorunlu işlerinizi bizzat yapmak vâcib ve onda ihmalkârlık göstermemek şer'an ve aklen lâzımdır."  Hâce Hasan cevabında: "-Benim hâlim bir  bakıma öyledir ki başka işe tâkatim yoktur."
Bu sözden Hâce Yusuf gayrete gelip Hâce Hasan'ı payladığında, o gece Hak subhânehu ve taâlâ hazretlerini vâkıasında gördü ki kendisine hitaben buyurur: "Ey Yusuf, biz sana akıl gözü verdik, Hasan'a hem akıl gözü hem gönül gözü verdik." Bu rüyadan sonra Yûsuf Hemedânî Hâce Hasan'ı gayet aziz ve muhterem tutarmış ve dünya işlerinden bir şey teklif etmezmiş. (a.g.e., s.11)

Bu son olayla ilgili nâçizâne bir not: Elbette ki Hâce Yusuf Hemedânî hazretlerine de Allah hem akıl gözü hem gönül gözü vermiştir ama ondaki akıl gözünün etkinliği belki Hâce Hasan Endâkî hazretlerininkinden daha fazladır. Akıl gözlerinin, her ikisinde, farklı etkinlikte olması söz konusu olabilir. Ya da gönül gözünün etkinliği birisinde akıl gözünün etkinliğini yok edecek derecede değilken, diğerinde sadece yaşayışında gönül gözü etkin olmakta, diğeri onun baskısı altında kalmaktadır. Doğrusunu Allah bilir. Ama Hâce Yusuf Hemedânî hazretlerine sadece akıl gözü verildiği, gönül gözünden mahrum olduğu inandırıcı gelmiyor. Belirtilen kaynak eserde, faydalanılan eserlerden bilgi devşirilirken, aktarma veya alıntı yapılırken hatalı bir ifade de yer almış olabilir. Ben söz konusu ifadeyi kaynak eserden aynen aldım. Diğer ifadeleri ise günümüz Türkçesini gözetip sadeleştirerek aldım. 

 

 

YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.