Hidayet, Beşer ve Adem

Hidayet, Beşer ve Adem DİN
3,7
30.04.2013 02:19:44
A+ A-

 

"O size kitabı ve hikmeti öğretir"[1] ayeti ile "Kelâmın en güzeli Allah kelamı, hidayetin en güzeli Muhammed'in hidayetidir"[2] hadisi, birlikte tevil edildiğin de peygambere; sadece kitap ve hikmet verilmediğini aynı zamanda "hidayet/liderliğinde verildiğini görürüz. Hidayet; "H-d-y" yol göstermek, önderlik yapmak anlamlarına gelir ki vahşi hayvanların önderlik yapanlarına "Hevadiy'el vahşidenir. Peygamberin görevi de insanlara liderlik, önderlik yapmak, yol göstermektir.

Peygamber gibi; "Hikmeti dilediğine verir. Kime hikmet verilirse, muhakkak ona pek çok hayır verilmiştir."[3]  ayetiyle işaret edilen hikmet sahibinin de hâdî/lider olduğunu ". Allah, ona (Davut'a), hükümdarlık/krallık ve hikmet verdi ve ona istediği şeyleri öğretti."[4] ayetiyle fark ederiz. Böylece hakimin (hikmet sahibi) aynı zamanda hâdî (lider) olduğunu, hâdînin aynı zamanda hakim olduğunu kavramış oluruz. Hâdî/Liderin; hakim, fakih ve rasih olması gerektiği gibi bir sonuca da ulaşmış oluruz.

Öyleyse biz beş vakit namazda okuduğumuz Fatiha'nın "ihdina's-sırat'el müstaqim: bize doğru yola göster" ayetini; "bize doğru yolu gösterecek önderler, liderler gönder" mealinde düşünebiliriz. Hidayeti, gökten zembille inen, soyut bir kavram olarak değil, bize liderlik yapan, dini yaşayarak öğreten biri olarak tahayyül etmiş oluruz. Dini yaşayan veya yaşadığını iddia eden kişinin, vasıflarını daha rahat anlama imkânı buluruz. Peygambere inanmayanların "bizim gibi bir beşere mi inanacağız"[5] sözlerinin neden batıl/yanlış olduğunu da anlamış oluruz ki, Peygamberin; "bende sizin gibi bir beşerim"[6] demesinin, onları tasdik değil, tam tersine bir beşerin hakikatin aracı/resulü olabileceğini; tefsir ettiğini anlarız.

Beşer, erkek ve kadın için insan manasına kullanılsa da asıl manasıyla; İnsan cildine, derisinin dış tarafına denir. "O (Allah) sudan bir beşer yaratandır" [7] "Ben çamurdan bir beşer yaratacağım"[8]  ayetiyle işaret edilen insanın anatomisi/kabuğu ruhsuz bedenidir.  Bu nedenle kıymetsiz, değersiz bir söz, anlamına "Bu kesinlikle beşer sözüdür" [9] ayetiyle sözün ve onu söyleyenin değersizliğine işaret edilmek istenmiştir. Bu mananın aksine ise "Bu bir beşer olamaz" [10] ayetiyle beşer kavramını olumsuzlayarak Yusuf (a.s) üstünlüğü gösterilmiştir.

Âdem, "insanlığın ilk atası olarak bilinmesinden dolayı bu ismi almıştır." gibi benzeri yaklaşımların aksine "E-D-M" den türemiş olabilir ki "beşer" kelimesinin zıddı; "cildin içi" anlamındadır. Ayrıca; "kavminin seçilenine, önderine; Âdem denir. "Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım" [11] ayetinin işaret ettiği manaya uygun düşmektedir.  Ayrıca ".onun bedenine/içerisine ruhumdan üfledim" [12] ayetiyle; Âdem adını alabileceği gibi yaradılışındaki üstünlüğüne "onları yarattıklarımızın çoğundan üstün kıldık"[13] işaretle bu ad konulmuş olabilir.

Bu mevzuda söylenecek söz çoktur...

 



[1] (3/164)

[2] İbn. Mace Mukaddime,7.

[3] (2/269)

[4] (2/251)

[5] (23/47)

[6] (18/110)

[7] (25/54)

[8] (38/71)

[9] (74/25)

[10] (12/31)

[11] (2/30)

[12] (15/29)

[13] (17/70)

 



YORUMLAR

Dikkatimi çeken -

bu yazıda dikkatimi çeken, çok özlü anlatımla bizleri Kur'anla buluşturması. Uzun uzun cümelelerle anlatılanları veciz bir şekilde izah etmesi. Şahsen ben hidayetle, hikmet arasındaki kurulan ilişkiyi beğendim. Farklı ve alışıla gelmişin ötesinde... Ben sanıyordum ki geçen yazıda yapıldığı gibi hikmet başlığını kavram olarak sürdürülecek. Oysa hikmetle hidayetin ilişkisini anlatmakla çok farklı bir anlatıya yönelinmiş...

1 2
Kur'an kavramları -

Sayın Esen, bu hafta yazdığınız Kur'an'da geçen kavramlar yazınız geçen hafta yazmış olduğunuz yazınızdan daha güzel ve okunur olmuş.

0 1
Kuran'da geçen kavramlar üzerine -

Kuran'da geçen kavramlarla ilgili yazdığım "Tefsir Tevil Hikmet" baslıklı yazımın ikinci ve son bölümüdür. Aşağıdaki link birinci bölümdür: http://blog.radikal.com.tr/Sayfa/tefsir-tevil-hikmet-20148

1 1
YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.