İslam Komüncüler (Karmatiler)

İslam Komüncüler (Karmatiler) DİN
5,0
25.02.2014 16:02:49
A+ A-

Çok eskilerde yoksul gariban bir köylünün ateşlediği devrim yangını İslam Coğrafyasını sarmış. Ateşin ilk kıvılcımı Hamdan El Karmati adındaki adamla başlayıp yıllarca ezilenlerin, zalimlere karşı başlatacakları mücadelenin özü, belki de başlangıcı da denilebilir. Arapçada el Qarmatiyun / el Qaramita olarak geçen, Türkçede ise Karmatiler olarak bildiğimiz ama hakkında pek az şey bilinen bir topluluktur. Okudukça tekrar tekrar tarihi, bu toprakların evlatlarına nasıl eksik ve yapa yanlış aktarıldığını anlayabiliyoruz.

890 yılında Karmatilerin kurucusu sınıfsız bir komünal toplum temelini atıyor. Ve başlattığı davayı onun ardılları devam ettiriyorlar. Karmatiler dünyanın ilk komünist toplumu desek herhalde teşbihte hata etmiş olmayız. Neden derseniz;  herkesin çalışma hakkından, emeklerinin karşılıklarına, kadın ve erkek eşitliğinden, tüm etnik farklılıkların eşit olduğuna ve hatta zenci ve beyaz ayrımı yapılmamasına, hatta ilk laik topluluk olduğunu bile iddia edip, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrıştırılması gerektiğine, kadının özgürlüğüne ve eş seçme hakkına, hiçbir insanın köle olamayacağına gibi konularda bulunduğu yüzyılda sanırım çok ilerisinde olan bir topluluk Karmatiler. O zaman söylediklerini bugün bile çoğu ülke uygulamadığına göre, çağdaş Müslüman atalarımız diyebiliriz kendilerine.

Böyle bireylerin özgürlüklerini ve adaletini savunan bir topluluk tabi ki her zaman olduğu gibi, birçok kan emici zalim toplumlar gibi dikkatleri üzerine çekiyor ve çevresine büyük korku veriyor. Bu büyük korku sömüren kralların, sultanların veya emirlerin erklerinin ellerinden gideceği korkusuyla, tarihte hep aynı oyunla sahneye çıkıyor. KARALAMAK. Karmatiler'in söyledikleri, savundukları değerlerden rahatsız olan düşmanları ellerindeki tüm imkânlarıyla onları bertaraf etmeye çalışıyor ve karalama propagandalarına başlıyorlar. Dinsiz, Kâfir, Zındık, Kadınların ortak kullanıldığı bir topluluk olarak iftiralar ve karalamalarla insanları Karmatilerden uzak tutmaya, onların acımasızca yok edilmesi gerektiği ile ilgili düşünceleri başta Gazali gibi düşünürlerden ve birçok Ulema sınıfındaki din âliminden duymak mümkün.


 

Buna rağmen 400 bin kişilik bir destekçi kitlesine ulaşmış olan Karmatiler, Afrika'da ve Ortadoğu bölgelerinde büyük bir teveccühle karşılık bulmuşlar, hatta öyle bir güce ulaşmışlar ki Abbasi döneminde Kâbe'yi kuşatmış olup içindeki büyük bir kutsallığı olan Hacerü'l-Esved taşını kaçırıp tam 40 sene boyunca ellerinde tutmuşlardır.

Karmatilik aslında öz itibariyle, 3. yüzyılda Pers İmparatorluğu içinde, Mani tarafından kurulan ve kısa sürede hızla büyük bir coğrafyaya yayılan bir din olan Manilikten ciddi izler taşımaktadır ve Bâtınilik ana felsefedir. Bu toplumun o dönemlerde attıkları demokrasi tohumları sonrasında Haşhaşilere, Katharlara, Ahilere, Şeyh Bedreddinlere ilham kaynağı olmuştur diyebiliriz.

Kitabı okurken Karmatileri ortaya çıkaran koşullar, beslendiği inançlar ve düşünce akımları detaylıca irdelenmektedir. İslam'ın asrısaadet yıllarından, Emevi ve Abbasi dönemlerine de değinilerek bir kısa tarihsel bilgide verilerek, Karmatilerin örgütlenme ve eğitim gibi konulardan komünal manifestoları ve düşünceleri hatta reel pratikteki yasaları ve uygulanış şekillerine de rastlayacaksınız.

Kitabın içindeki en büyük sürpriz ise Karmatilerin en önemli esin kaynağı ve sonrasında gelişimi açısından büyük yer tutan ve o dönem birçok İslam bilginin çıktığı bir örgütlenmeden bahsederek yazımı sonlandıracağım. Bahsettiğim topluluğun adı ise İhvan - ül Safa yani Arındırılmış kardeşler ve Vefa dostları. Bu örgütün bir nevi felsefe ansiklopedisi mahiyetindeki yazıları ise İhvan ? ül Safa Risaleleridir. Bu hareket Bağdat ve Basra bölgelerinde ortaya çıkmış olup. İslam toplumlarının değişik bölgelerinde faaliyet göstermiştir. Yazdıkları risaleleri el kitabı halinde halka dağıtıp fikri bir örgütlenme içindeydiler. Ve yüzyıllar boyunca en korkulan ve yok edilmesi gereken kitaplar içindedir.

Türkçe 'de Ayrıntı Yayınlarının Arapçadan çevrilerek yayınlanmaya başladığı 7 cilt olacak risaleler serisini ilerideki makalelerimde yer alacaktır. 


Kitabın Künyesi:
Kitap Adı: İslam Komüncüleri Karmatiler
Yazar: Faik Bulut
Yayınevi: Berfin
Basım Yılı: 1998
Sayfa sayısı: 224
 

*Yazı www.kitapmakalem.com sitesinde de yayınlanmıştır.

coskunsen@yandex.com

 



YAZARIN DİĞER YAZILARI

YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.