Yeni Dünya -paranın yüzü

18.12.2015 14:42:20
A+ A-

Para biriminin ekonomik değeri fiziksel varlığından gelmez. Bu nedenle paranın herhangi bir madene veya maddeye basılı biçimsel hâli ekonomik değerinin kendisi değildir. Yani, para bir satın alma değerinin sadece simgesel varlığıdır. Bu simgesel varlığı temsilen basılı para yerine elektronik para kullanılmalıdır. Elektronik para, basılı paranın maliyet masrafını gelir hanesine kazandırmasından öte ekonomik takip ve denetim aracı olabilmesiyle önem kazanmaktadır. Dolaşımda sadece küçük ödemeler için bozuk para bulundurmalıdır. Bu yöntem aynı zamanda kaçak ekonominin serbest geçitlerini de büyük ölçüde kapatacaktır.
 
Banka kartları aslında birer elektronik paradır. Ancak, paranın yerine geçebilmesi için kimlik kartı gibi her vatandaşa verilmesi gerekir. Parasal değer, para kartına yüklenir. Para-kartlar her tür paralı işlemde kullanılabilir olmalıdır. Sadece, ekonomik istikrara katkı amacıyla kart sahibinin yıllık geliriyle orantılı harcama sınırı konulmalıdır. Taksitli alışveriş asgari ücretin yüzde yetmişini para kartta tutacak sınırlamaya bağlı tutulmalıdır. Yani, taksit ödeme toplamı aylık gelir ve kart hesabındaki birikimden çıkarılınca asgari ücretin yüzde yetmişi elde kalmalıdır.
 
Birey her türlü kayıt ve ekonomik eylemini şifreli kimlik kartıyla yapabilmelidir. TC kimlik kartları para-kart gibi de kullanılabilir. Hem böylece para-kart yedeklenmiş olur. Ayrıca, elektronik parayı kullanma aracı para-kart gibi cep telefonu da olabilir. E-Posta adresi ve cep telefonu her türlü resmi tebligatın teslim adresidir.
 
İlaçlarda kullanılan kare kodlu takip sistemi tüm ticari ürünlere uygulanmalıdır. Yazar kasalar ve ödeme alan cihazlar kare kodu okuyup üretim kaynağına dolaşım bilgisini geçebilir. Böylece sahte ürünler ve piyasada vergiden kaçak dolaşan ürünler tespit edilip engellenebilir.
 
Türkiye'de noter ve eczacıların diğer bol kazançlı esnaf ve serbest çalışanlara nazaran yüksek vergi ödemelerinin çok açık olan anlamı, diğerlerinin kayıt dışılıktan yararlanıp vergi kaçırdığıdır.
 
Alışveriş ve ödemelerin kaydını takip edebilmenin en kolay yolu elektronik para ile alışveriş yapmayı önce özendirmek sonra zorunlu kılmaktır. Karttan karta para aktarımı yapılabilmelidir. Arızalı kart durumuna tedbir olarak para-kart yedekli olmalıdır. Her iki para-kart bir banka hesabına bağlanır ve hangisi kullanılırsa kullanılsın diğeriyle eşleşme uyumu yapar. Basılı parayı küçük banknot ve bozuklukla sınırlandırmalı; maaş ve her tür ücret karta yükleme yaparak ödenmelidir. Kartın hesabına geçmemiş para yasal nitelik kazanmaz.
 
Para-kart kullanımı oturduğunda 2,5 ve 5 liradan büyük banknot para basımı yapılmamalı. Paranın küçülmesi hacmini artıracağından taşıma ve saklama zorluğu büyük ödemelerin ve nakit tasarrufun bankacılık sistemiyle yapılmasını ve alışverişlerde para-kart kullanımını teşvik edecektir.
 
Kaçak ekonomiyi vergi içine almanın tek yolu denetlenebilir ve görülebilir bir takip sistemi oluşturmaktır. Bunun için para-kart kullanımıyla birlikte her 18 yaşını dolduran vatandaşın vergi dairesine yılsonunda kaynak bildirimli bir geçim beyanı sunması da gerekir. Bu düzenleme vergi kaçağını çok büyük ölçüde yakalatacağı için kaçak ekonomiye ağır darbe vuracaktır. Çünkü herkes geçimini belgelemek zorunda kalacaktır. Bunun en büyük faydası çapraz karşılaştırmayla denetim kolaylığı sağlamasıdır. Örneğin: 18 yaşında bir üniversite öğrencisi sadece baba harçlığıyla geçindiğini beyan etmişse babanın beyan ettiği gelire bakılarak harçlığın ekonomik gerçekliği anlaşılabilir. Herhangi bir mesleki veya meslek dışı gelir göstermeden lüks yaşam süren sözde işsizler de bu sistem içinde kolayca görülür olurlar.
 
Her emekli ve çalışanın ilk maaşından doğal çevreyi koruma maksatlı on ağaçlık bağış tutarı kendiliğinden para-kartından tahsil edilmelidir. Bu da para-kart harcı olsun.
***
Muharrem Soyek


YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.