İtalyan Rönesansı Öncesi Kargaşa Dönemi: Guelfler, Ghibellinler

14.09.2013 11:40:48
A+ A-

 

Image

Kabaca söylemek gerekirse Rönesans, 14. ve 17. yüzyıllar arasında İtalya’da tavan yapıp daha sonra tüm Avrupa’ya yayılan kültürel sanat ve düşünce hareketidir. Her düşünce hareketinin doğuşu gibi Rönesans da bir takım zorluklardan geçmiş, halka acı, zulüm tattırmış ve bir takım siyasi kargaşalara yol açmıştır. İtalyan Rönesansı’nın en önemli siyasi kargaşası Rönesans’ın merkezi Florensa’da yaşanan büyük çekişmedir.Merkezi İtalya’da Papalığı ve Kutsal Roma İmparatorluğunu destekleyen iki karşıt grup olan Guelph ve Ghibellinler İtalyan şehir devletleri politikası üzerine 12. ve 13. yüzyıllarda büyük bir çekişme yaşamıştır.

ImageImage

IV. Heinrich ile Papa VII. Gregorius arasında, klise görevlilerini atamada kimin söz sahibi olacağından kaynaklanan tartışma, 1075 yılında Atama Tartışması(Investitura)olarak tarihe geçmiştir. Seküler güçler ile dini güçler arasında yaşanan en büyük çekişme olarak görülen Investitura 1122′de Pactum Calixtinus( Concordat of Worms) ile sona ermiştir.

Image

1137 yılında Germen imparator Lothar II’nin ölümünün ardından, varis ve bu Lothar’ın üvey oğlu olan ayrıca lakabı “Şerefli” olan Bavaria dükü Henry X’u kıskanan yerel prenslikler duruma müdahale etmiştir. Bu olayın üstüne başa gelen Conrad III, Henry’nin elinde bulunan İmparatorluk sembolünü, nişanını ona vermesi için rica eder, bunun karşılığını tek bir şartla kabul edecek olan Henry, Saxon düklüğüne atanmak ister. Conrad III, bu düklüğe de atanırsa iki dükü birden sahip olacak olan Henry’nin tehlikesinden korkar ve bu göreve başkasını atar. Saxonianlar, Henry’nin kardeşi genç prens Welf Altorf’un hakkını savunmak için ayaklanır. Bunun sonucunda, 1140′te Bavaria dükü ailesi, Weinsberg Savaşı’nda kendi taraflarına Welf ismini takar, karşıt grup ve düşmanları olan Sarabia Hohenstaufen’ler de bir kale ismi olan Weiblingen ismini kullanır. İtalyanca’da bu iki grup adı zamanla Guelf ve Ghibellin ismini alır. Frederick Barbarossa döneminde bu isimler oldukça yaygın hale gelir, ve bu isimlerin altında siyasi düşünceler oluşmaya başlar. Frederick, siyasi politikalarına başlayınca destekçileri Ghibellin adını kullanır.

Lombard ittifakı’nda, müttefiklerinin yerel halk özgürlüğünü İmparatorluğa karşı savunan taraf Guelfler olur. Bu ittifak Frederick’i 1176 yılında devirir. Ghibellin ve Guelflerin siyasi tutumu da kesinleşmiş olur, Ghibellinler imparatorluk yanlısı olurken, Guelphler papalığı destekler. Genel olarak söyleyecek olursak. Guelfler, durumları iyi ve yüksek sınıftan gelen burjuva sınıfıyken, Ghibellinlerin ekonomisi tarıma dayanır.Siena Montaperti savaşında bu iki grup tekrar savaşır. Pisa Ghibelline kalırken, Genoa ve Florensa’da başa Guelfler geldi. Bu partilerin siyasi tutumu kesinleşmiş olsa da bu partilerde ara sıra fikirler arasında kayma ve değişiklik vardı. Hatta bazen Ghibellinler Papalıkla ittifaklar oluştururken, Guelfler Papalığa karşı gelmekle cezalandırılıyordu.

Image

1300 yılında Guelfler, beyaz ve siyah olarak ikiye ayrılır. Beyazlar Dante’nin İlahi Komedya’da 8. Canto’ya koyduğu Papa Boniface VIII karşıtı iken, Siyahlar papayı destekler. Ghibellinlerin en büyük liderlerinden biri olan Farinata Degli Umberti , Dante’nin İlahi Komedya’sında Hereticler katmanında vardır, burada Dante’yle karşılaşan Farinata eserde Dante’nin ailesi için şöyle der:

“Benim için büyük düşmanlardı, partim için de öyle; bu yüzden dağıttım onları.”

Dante eserinde bu olaya yer vererek Guelf- Ghibelline tartışmasını ölümden sonraya taşır, onun için bu tartışma bu denli büyüktür. İlahi Komedya’yı da zaten yazma sebebi cennette son bulacak olan macerasının trajik cehennem başlangıcıdır bu kısım.

Image

1302 yılında Siyah Guelfler yönetimindeki Florensa’dan, Dante ve Petrarcha’nın babası Pietro di Parenzo’nun da aralarında bulunduğu beyaz Guelfler sürgüne yollandığında Ser Petecco olarak da bilinen Petrarcha’nın babası Pietro di Parenzo, bütün mal varlığını ve bir elini bu çekişme yüzünden kaybetmiş ve eşiyle Arezzo’ya Petrarcha’nın doğacağı şehre kaçmıştır. Dante ve Petrarcha değildir yalnızca Guelf olan, ailesi aristokrat ve durumu oldukça iyi olan Guido Cavalcanti de Guelftir; ancak maddi durumları sebebiyle arada kaynamıştır.

2 asır sonra Niccolo Machiavelli “Florensa Tarihi” adlı eserinde “Ülke ticaretle beslenmiş insanların elinde kaldı.” diyerek o günlerin burjuva destekli ticari gelişmesini dile getirmiştir. Machiavelli tartışma yıllarında bulunamasa da büyükbabasının evi Guelf oldukları için Ghibellinler tarafından yakılmıştır. Dante, Petrarcha ve Cavalcanti’ye karşılık Machiavelli’nin ailesi Beyaz Guelf tarafından değil Siyah Guelf tarafındandır. Bu olaylar da Machiavelli’nin Il Principe’yi yazmasına katkıda bulunmuştur.

Image

Diğer bir Rönesans yazarı olan Bocaccio ise öykülerinde hep Guelf ve Ghibelline siyasi tartışmalarında ve karakterlerinde yer verse de siyasi bir esere elini bulamamıştır ve yazmamıştır.

Zeki Michael Keskin

YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.