Anadolu'ya göçen hayvanlar

10.04.2014 08:34:31
A+ A-

Anadolu birçok uygarlığın gelip geçtiği, yerleştiği tümünün izlerini taşıyan önemli bir bölgedir. Jeoloji açısından da zengin bir yer aynı zamanda.

Bu güzelliği sürdürememek bizim ayıbımızdır.

Mehmet Sakınç'ın bilgilerine dokunarak anlatayım.

Günümüzden 25 milyon yıl kadar önce Avrupa'nın güneyi Anadolu kara parçasının da içinde yer aldığı bir adalar denizi şeklindeydi, bugünkü Endonezya gibi.

Karışık gibi görünüyor, ama yalınlaştıralım.

208-34 milyon yıl arası Ural Dağları'nın güneyi denizel alanlarla kaplıydı. 34 milyon yıl önceye gelindiğinde ise bu denizin yok olmasıyla karasal alanlar oluştu ve Asya'dan Avrupa'ya memeli hayvan göçü başladı, böylece domuzgiller, etçiller (Carnivora), gergedanlar, kemirgenler, tavşangiller gibi hayvanlar Avrupa'ya geçti.

Alp sistemlerinin hızla yükselmeye başlamasıyla yaklaşık 23 milyon yıl önce Anadolu ile Avrupa arasında karasal köprü oluştu ve Avrupa'ya geçen hayvanlar Anadolu topraklarına giriş yaptılar.

Edirne'de bulunan su aygırından çok domuza benzer bir hayvan bu göçü doğrulamaktadır.

Akdeniz'in bulunduğu yerden İndo-Pasifik Okyanusu'na kadar uzanan Neo-Tetis adı verilen büyük bir deniz yer almaktaydı. 16,3 milyon yıl önce Arabistan levhasının Anadolu levhasına çarpmasıyla denizel alanlar kaybolmaya başlamış ve bölge önce sığlaşmış sonra basit kara köprüleri oluşmuş, bu basit köprüler Afrika-Arabistan- Anadolu ve Asya-Anadolu yoluyla birçok karasal hayvanın Anadolu'ya geçişleri gerçekleşmiştir.

16,3-14,2 milyon arasında özellikle Doğu afrika'dan zürafagiller, Bovidae (sığır, koyun, antilop vb.), sırtlanlar, gergedanlar, filler, etçiller, böcek yiyenler, su aygırları, geyikgiller, kemirgenler ve Hominoidea (insana benzeyen maymunlar) Anadolu'ya göç etmişlerdir.

Bir ara İndo-Pasifik ile bağlantı yeniden gerçekleşse de sığ alanlardan yine de geçiş sağlanmıştır.

12-11 milyon yıl öncesine gelindiğinde Kafkaslar üzerindeki karalar arsına hapsolmuş Para Tetis yavaş yavaş kapanmaya başlamış ve bölgedeki karasal alanlar çoğalmıştır.Bu arada güneydeki deniz kolunun (Güneydoğu Anadolu- Arabistan) kapanması sonucu büyük göçler için koşullar hazır hale gelmiştir. Hipparion (üç tırnaklı at) Asya'dan, kuzeyden Avrupa'ya İran üzerinden de Kuzey Afrika ve Anadolu'ya göç etmiştir.

Bir başka kara köprüsü de 6,7-5,2 milyon yıllarına rastlar. Bilimsel litarütürde Messiniyen tuzluluk krizi diye bilinen Akdeniz kuruması olayıdır. Bu dönemde dünya üzerindeki en ilginç jeolojik olayların başındadır. Akdeniz'de kuruma nedeniyle 500.000 yılda 1 milyon kilometre küp tuz ve jips oluşmuş Atlantik Okyanusu ile Akdeniz arasındaki deniz bağlantısı kopmuştur. Kuzey Afrika ile İber (İspanya) Yarımadası arasında memeli hayvanların her iki tarafa geçişine olanak sağlayacak yeni kara köprüsü oluşmuştur.

5,2 milyon yıl önce Atlantik Okyanusu ile Akdeniz arasındaki denizel bağlantı Cebelitarık Boğazı ile yeniden gerçekleşmiş, böylece Atlantik Okyanusu'nun bol oksijenli suları Akdeniz'e girerek bölgeye hayat vermeye başlamıştır.

Sözünü ettiğimiz karasal geçişler memeli hayvanların coğrafik boyutta karalar üzerinde süratle yayılmalarına olanak sağlamıştır. Bu hayvanların bazıları evrimleşerek günümüze kadar gelmiş, bazıları yaşadıkları bölgeye özgü endemik topluluklar oluşturmuş, bazıları da soyları tükenerek yok olmuştur.110-10 bin yıl arasında yeryüzünde karasal birçok iri memeli hayvanın yaşamları sona ermiştir. Nedeninin, ortamsal koşulların değişmesi, iklim ve prehistorik avcılıktan kaynaklandığı sanılmaktadır.

Anadolu'nun öyküsü kabaca böyle.



YAZARIN DİĞER YAZILARI

YORUM YAZ
Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.